گفتار دوم- رضائی بودن قرارداد:

امروزه عدم لزوم تشریفات براي انعقاد قرارداد بهعنوان اصلی کلی مورد پذیرش قرار گرفته است. همچنان که در ماده 2-3 اصول قراردادهاي تجاري بین المللی فقط توافق طرفین را براي انعقاد قرارداد لازم دانسته است. کنوانسیون CMR نیز از اصل مزبور تبعیت نموده است. به گونه ایی که  حتی وجود راهنامه براي تحقق قرارداد و شمول مقررات کنوانسیون لازم دانسته نشده است. به موجب ماده 4 کنوانسیون قرارداد حمل با تنظیم راهنامه جاده اي تأیید میشود. فقدان، دسترسی نداشتن به راهنامه جادهاي یا بینظمی در صدور سند یاد شده، لطمهاي به وجود و اعتبار قرارداد حمل نخواهد زد و قرارداد حمل مشمول مقررات مقرره مزبور با قواعد عمومی قراردادها و نیز مقررات خاص. این کنوانسیون خواهد بود
قانون تجارت در خصوص حمل و نقل هماهنگ است. با وجود این که کنوانسیون اصل رضایی بودن را پذیرفته، با این همه مقررات نسبتاً مفصلی را درخصوص راهنامه پیشبینی نموده و آثار مهمی را براي تنظیم راهنامه به رسمیت
1 – راهنامه جادهاي اماره مفروض، شناخته است. به عنوان نمونه به موجب ماده 9 کنوانسیون بر صحت تنظیم قرارداد حمل، شرایط قرارداد و دریافت کالا از طرف حملکننده خواهد بود مگر آن که عکس آن ثابتشود. 2 – در صورتی که راهنامه جادهاي فاقد حق شرط هاي خاص از طرف حمل کننده باشد، فرض بر این است که کالا و بسته بندي هاي آن در موقع تحویل، وضع خوبی داشته و تعداد بسته بندي ها و علایم و شماره هاي روي بسته ها با آنچه که در راهنامه جادهاي قید شده مطابقت دارد، مگر آن که خلاف آن ثابت شود. درخصوص عدم ضرورت راهنامه براي حاکمیت مقررات کنوانسیون، تذکر یک مسأله مقررات مربوط به ضروري به نظر میرسد. ماده 34 کنوانسیون در ذیل فصل ششم با عنوان از مسئولیت هریک از حمل کنندگان براي حمل کالا به وسیله چند حمل کننده متوالی
انجام کل عملیات حمل برابر شرایط راهنامه جادهاي سخن گفته و چنین تعلیل نموده است. با پذیرش راهنامه جاده اي و کالا، حمل کننده دومی و هریک از حمل کنندگان بعدي  که  یاد شده، طرف قرارداد محسوب می شوند. ماده 35 نیز در ادامه از یک شرط شکلی سخن به میان آورده است. بهموجب بند 1 ماده حمل کنندهاي که کالا را از حملکننده پیشین می پذیرد، رسیدي امضا شده و مزبور تاریخ دار به حمل کننده پیشین می دهد. او باید نام و نشانی خود را در نسخه دوم راهنامه جاده اي درج کند. ظاهر این مقررات موجب شده که برخی از نویسندگان چنین تصور نمایند که اگر جابجایی توسط چندین حملکننده متوالی انجام میشود،تنظیم راه نامه جاده ایی برای اعمال کنوانسیون CMR بر مجموع حمل و نقل  بین المللی شرطی ضروری است. هرچند شمول کنوانسیون بر کل عملیات حمل، مستلزم وحدت عنوان عمل حمل و نقل  و وجود قرارداد واحد است. و در غیر این صورت با قراردادهاي حمل متعدد مواجه خواهیم بود که شمول یا عدم شمول کنوانسیون بر هر یک از آنها مستلزم بررسی جداگانه است. لیکن اشتراط وجود راهنامه قابل پذیرش نیست. زیرا از سویی، مواد 34 و 35 کنوانسیون در مقام بیان قلمرو اجراي آن نیستند. سخن گفتن از راهنامه در مواد مزبور نیز میتواند حمل بر مورد غالب گردد. از سوي دیگر، از عموم و اطلاق مواد 1 و 4 کنوانسیون که در مقام بیان قلمرو اجرایی کنوانسیون و شرایط انعقاد قرارداد حمل و نقل است. اینگونه استنباط می شود که جود راهنامه نه شرط اعمال کنوانسیون و نه شرط انعقاد قرارداد حمل و نقل است خواه عملیات حمل توسط حملکننده واحد انجام شود و خواه توسط حمل کنندگان متوالی. البته همانگونه که بیان شد، بر اساس بند 1 ماده 9 کنوانسیون، راهنامه جاده اي اماره صحت قرارداد حمل، شرایط قرارداد و دریافت کالا از طرف حمل کننده است.

گفتار سوم- موضوع قرارداد:

شرایط مربوط به موضوع قرارداد حمل از چند جهت قابل بررسی است. در این راستا ابتدا از کالاهاي موضوع حمل و نقل (بند نخست)، سپس وسیله و طریقه حمل و نقل (بند دوم) و در نهایت از لزوم وجود عوض (بند سوم) سخن خواهیم گفت.

بند نخست- کالاهاي موضوع حمل:

همان گونه که از عنوان و بند 1 ماده 1 کنوانسیون معلوم میشود، قراردادهاي مشمول کنوانسیون، ناظر به حمل و نقل کالا بوده، حمل مسافر را در بر نمیگیرد. در مورد نوع کالاها نیز باید گفت، اصولاً هرگونه کالا میتواند موضوع قرارداد حمل و نقل مشمول کنوانسیون باشد. در عین حال کنوانسیون به صراحت برخی از محمولات را از شمول کنوانسیون خارج نموده است. بهموجب بند 4 ماده یک کنوانسیون این کنوانسیون شامل موارد زیر نمیشود: الف- حمل کالاهایی که تحت شرایط هر کنوانسیون بین المللی پستی . انجام میشود، ب- حمل محمولات جنازهاي، ج- حمل اثاث منزل پر واضح است منظور از حمل اثاث منزل، حمل وسایل و اثاث زندگی شخص یا اشخاص معین است و حمل لوازم خانگی تولیدي یک شرکت از قبیل محموله یخچال، ماشین لباسشویی و غیره مشمول مقررات کنوانسیون قرار دارد. در تأیید این مطلب علاوه بر ظهور متن قانونی مورداستناد، توجه به ماهیت دو نوع حمل نیز شایسته است. توضیح این که در حمل اثاث منزل شخص یا اشخاص معین، حمل و نقل در راستاي تسهیل تجارت تلقی نمی شود. بلکه که در حمل لوازم خانگی تولیدي یک شرکت، تسهیل امر تجارت صورت می پذیرد. همچنین باید توجه نمود که وزن و حجم کالا نیز در شمول مقررات کنوانسیون فاقد اهمیت است. به علاوه وجود بسته بندي کالاهاي موضوع حمل، شرط لازم براي شمول
کنوانسیون نیست. بنابراین حمل کالا به صورت فله و درهم نیز مشمول مقررات این کنوانسیون است.

بند دوم- وسیله و طریقه حمل و نقل:

از آن جایی که کنوانسیون صرفاً براي حمل و نقل جاده اي کالا وضع شده است، از سویی اصولاً فقط حمل از طریق جاده مشمول این کنوانسیون است و از سوي دیگر کنوانسیون فقط شامل حمل با وسایل نقلیه جادهاي از قبیل اتومبیل، کامیون، یدكکش و غیره میشود. درخصوص نوع وسیله نقلیه، بند 2 ماده 1 کنوانسیون تعیین تکلیف نموده یعنی وسایل نقلیه موتوري، « وسیله نقلیه » از نظر این کنوانسیون، است. به موجب این بند
وسایل نقلیه مفصل دار، یدك و نیمه یدك، بهطوري که در ماده 4 کنوانسیون تردد جادهاي براي جابجایی کالا CMR بنابراین . مورخ 19 سپتامبر 1949 تعریف شده است توسط حیوانات، دوچرخه، موتورسیکلت و امثال آن به کار نمی رود. درخصوص حمل و نقل مرکب که حمل کالا در قسمتی از سفر از طریق جاده و در قسمتی دیگر از طریق دریا، راه آهن، راه هاي آبی داخلی یا هوا انجام میشود، به شرطی که کالا جز در موارد خاص از وسیله نقلیه جاده اي خارج نشود، کنوانسیون شامل قرارداد در طول سفر خواهد بود و مسئولیت حمل کننده بر اساس آن تعیین خواهد شد. صدر بند یک مادامی که وسیله نقلیه حامل  : ماده 2 کنوانسیون در این خصوص، چنین مقرر نموده است کالا قسمت هایی از سفر را از طریق دریا، راه آهن، راه هاي آبی داخلی و یا هوا طی میکند، مشروط بر اینکه کالا از وسیله نقلیه تخلیه نشود، این کنوانسیون در هر حال شامل تمام طول سفر خواهد بود به جز مواردي که مشمول مقررات ماده 14 میباشد در صورتی که حمل کننده جاده اي و حمل کننده با: بند دوم این ماده نیز مقرر میدارد وسیله حمل و نقل دیگر، یکی باشد، مسئولیت حملکننده جادهاي برابر مقررات بند یک
این ماده و با فرض اینکه حملکننده جادهاي و حملکننده با وسیله حمل و نقلِ دیگر دو شخصیت جدا هستند، تعیین خواهد شد. در تفسیر این ماده بهویژه بند نخست آن باید دقت بیشتري معمول داشت. زیرا با دقت
در متن اصلی کنوانسیون 1، معلوم میشود که در ترجمه و نگارش متن فارسی کنوانسیون که به عنوان ضمیمه قانون الحاق دولت جمهوري اسلامی ایران به کنوانسیون قرارداد حمل و نقل بین المللی کالا از طریق جاده و پروتکل اصلاحی آن، تصویب گردیده، دقت کافی به عمل نیامده است و این بی دقتی ممکن است مفهومی متفاوت و ناصواب از متن اصلی را به ذهن متبادر نماید. توضیح این که نحوه بیان استثنایی که در انتهاي بند 1 ماده 2 ذکر شده، ممکن است موجب این اشتباه شود که در موارد مشمول مقررات ماده 14 ، مقررات کنوانسیون قابل اعمال نیست. درحالیکه استثناي مزبور ناظر به شرط عدم تخلیه کالا از وسیله نقلیه است. به دیگر سخن، در موارد مذکور در ماده 14 ، ممکن است کالا از وسیله نقلیه جاده اي تخلیه گردد بدون این که بر حاکمیت کنوانسیون بر تمام طول سفر تأثیر داشته باشد. به موجب ماده 14: 1) در صورتی که پیش از ورود کالا به مقصد به هر علتی امکان اجراي قرارداد بر اساس شرایط پیشبینی شده در راهنامه جادهاي ممکن نباشد یا نشود، حمل کننده از شخصی که برابر مقررات ماده 12 حق در اختیار گرفتن کالا را دارد، درخواست صدور دستور مقتضی خواهد نمود. 2- با وجود این، چنانچه اوضاع و احوال ایجاب نماید که حمل کالا تحت شرایطی غیر از آنچه که در راه نامه جاده ایی قید شده، انجام شود و حملکننده نتواند در فرصت معقول از شخصی که برابر مقررات ماده 12 حق در اختیار گرفتن کالا را دارد، دستور مقتضی دریافت کند، اقدامی را که به نظر وي منافع شخص یاد شده را به بهترین وجه تأمین نماید، انجام خواهد داد. بر اساس این ماده، چنانچه منافع شخصی که حق در اختیار گرفتن کالا را دارد، اقتضا کند یا مطابق دستوري که از وي دریافت شده، کالا از وسیله نقلیه جادهاي تخلیه گردد، وارد نخواهد شد. به عنوان نمونه، چنانچه در یک CMR خدشه اي به حاکمیت کنوانسیون قرارداد حمل و نقل جاده اي، لازم شود که قسمتی از مسیر از راه دریا طی شود و بدین
منظور کامیون حامل کالا به کشتی منتقل شود و وضعیت کالا و ضرورت نگهداري صحیح از آن اقتضا کند کالا در فضاي باز و در برابر نور خورشید قرار گیرد و به همین دلیل کالا از کامیون تخلیه شود، کنوانسیون همچنان بر تمام طول سفر حاکم خواهد بود. در پایان این قسمت، توجه به ذیل بند 1 ماده 2 نیز ضروري است. بهموجب این بند، در فرضی که وسیله نقلیه جاده اي به همراه کالا سوار بر وسیله نقلیه غیرجادهاي میگردد و بر رابطه قراردادي در طول سفر حکومت دارد، چنانچه CMR درنتیجه اصولاً کنوانسیون ثابت شود هرگونه فقدان، خسارت و یا تأخیر در تحویل کالا که در طی حمل کالا توسط سایر وسایل حمل و نقل رخ داده، درنتیجه فعل و یا ترك فعل حمل کننده جاده اي نبوده ولی میتوانست توسط حادثهاي در حین و یا به دلیل حمل توسط سایر وسایل حمل و نقل رخ داده باشد، مسئولیت حمل کننده جادهاي بهوسیله این کنوانسیون تعیین نخواهد شد، بلکه به گونه اي که اگر قرارداد حمل به طور مستقیم بین فرستنده و حمل کننده وسیله دیگر برابر شرایطی که قانون براي حمل کالا توسط آن وسیله نقلیه برقرار کرده منعقد میشد، حمل کننده غیر جادهاي مسئول شناخته می شد. به دیگر سخن، اگر فقدان، تلف و یا خسارت تأخیر درنتیجه فعل یا ترك فعل متصدي حمل و نقل جاده اي نباشد و توسط حادثهاي در حین و یا به دلیل حمل توسط سایر وسایل حمل و نقل رخ داده و مربوط به طبیعت غیر جادهاي مانند هواپیماربایی یا ربایش کشتی غرق کشتی، سقوط هواپیما و امثال آن باشد، در این گونه موارد کنوانسیون CMR قابل اعمال نیست، بلکه طبق مقررات قابل اعمال بر حمل و نقل مزبور، مسئولیت متصدي معین چنانچه شرایط مشروح میگردد. در هر حال قسمت پایانی بند 1 ماده 2 مقرر میدارد که یاد شده وجود نداشته باشد، مسئولیت حملکننده جادهاي بهوسیله این کنوانسیون تعیین خواهد شد.

بند سوم: لزوم وجود عوض:

همانگونه که در ماده 377 قانون تجارت ایران در مقام بیان تعریف متصدي حمل، اجرت را بهعنوان یکی از عناصر تصدي به حمل و نقل قرار داده، به موجب ظاهر بند یک ماده یک کنوانسیون نیز وجود اجرت شرط لازم براي شمول کنوانسیون بر قرارداد دانسته شده است. بنابراین قرارداد حمل و نقل معاوضی تابع کنوانسیون میباشد و حمل مجانی و رایگان کالا اصولاً از مقررات این کنوانسیون تبعیت نمیکند. این شرط با ماهیت قراردادهاي حمل و نقل که با عقد اجاره قابل مقایسه است و نیز با اصل تحصیل سود که ملازم اعمال تجاري است. با این همه همانگونه که در گفتار نخست بیان گردید، در قراردادهاي حمل و نقل مجانی نیز، طرفین میتوانند مقررات کنوانسیون را بهصورت شرط ضمن عقد بر روابط قراردادي خویش حاکم گردانند. طبیعی است در چنین موردي شرط مزبور تابع مقررات حاکم بر شروط ضمن عقد است.

حمل  و نقل بین المللی، حمل دریایی، حمل زمینیحمل ریلی، حمل هوایی، ترانزیت،کانتینر، کامیون، واگن، ترخیص، کشتی فله بر، کشتی بالک، حمل تانکر، یخچالی، چارتر کشتی، گواهی نامه بین المللی CMR(سی ام آر)، کاپوتاژ، کارنه تیر، کشنده، کفی، چادری، گمرک، برگه سبز، دفترچه خروج، جذب راننده

شرکت حمل و نقل بین المللی راد ترابر اسپادانا – حمل و نقل بین المللی حمل دریایی حمل زمینی- حمل ریلی حمل هوایی ترانزیت کانتینر کامیون واگن ترخیص کشتی فله بر کشتی بالک حمل تانکر کامیون یخچالی کانتینر یخچالی چارتر کشتی © All Rights Reserved.2021

طراحی و. اجرا m.geramian