خساراتی که از حمل و نقل كالاهاي خطرناك ناشی ميشود، در مقايسه با حمل و نقل کالا در مفهوم عـام آن، تـابع قواعـد
مستقلي نيست. همين امر احتمال ورود خسارت به افراد مختلف و محيط زيست را، بدون اينکه جبـران خـاص يـا کـاملي
در ميان باشد، تقويت ميکند. از سوي ديگر، در ارزيابي ورود و ميزان خسارت، کمتر به تعهـد ايمنـي افـراد مـرتبط بـا
حمل و نقل اين نوع کالاها توجه ميشود. در اين مقاله به بررسي تعهد ايمني متـصدي حمـل و نقـل كالاهـاي خطرنـاك و
ساير افراد مرتبط خواهيم پرداخت.

تأمین نیاز انـسانها از منـابع نزدیـک بـه هـم، همـواره غیـرممکن
بوده است. در عصر حاضر تغییري در این وضعیت ایجاد نشده و
تعامل تجاري میان اشخاص حقیقـی و حقـوقی از حیطـه مرزهـا
فراتر رفته و «بینالمللی» شده است. در جهـت نیـل بـه تجـارتی
روان، بازار منظم و استاندارد و قابل قبول در سطح تأمین نیاز انـسانها از منـابع نزدیـک بـه هـم، همـواره غیـرممکن
بوده است. در عصر حاضر تغییري در این وضعیت ایجاد نشده و
تعامل تجاري میان اشخاص حقیقـی و حقـوقی از حیطـه مرزهـا
فراتر رفته و «بینالمللی» شده است. در جهـت نیـل بـه تجـارتی
روان، بازار منظم و استاندارد و قابل قبول در سطح بـینالمللـی و
تحقق یکی از مهمترین شـیوههـاي تجـارت، یعنـی «تجـارت در
محدودهاي وسیع»، داشتن سیستم حمل ونقل متناسب با نیازهـا در
وهله اول و قانونمند بودن حمـلونقـل در مرتبـه دوم، ضـروري
بهنظر میرسد. بدون اینکه بخواهیم وارد بحـث پیـشینه تـاریخی
حملونقل شویم، باید گفت: امروزه حمـلونقـل در سـه عرصـه
زمین، دریا و هوا، به هر وسیله قابل تصور انجـام مـیگیـرد و در
تمام کشورها، کم و بیش، قواعدي براي سازماندهی حمـلونقـل
تنظیم شده است.
در این مسیر، حملونقل کالاهاي خطرناك اگر چه از قواعد تقریباً
مشابهی پیروي میکنـد، امـا ماهیـت خـاص کالاهـاي مـذکور و
خطرات احتمالی آن از لحاظ زیستمحیطی، ایجاد فاجعه انسانی،
از بین بردن تأسیسات ملی و.. بحث جداگانهاي را میطلبد. و
تحقق یکی از مهمترین شـیوههـاي تجـارت، یعنـی «تجـارت در
محدودهاي وسیع»، داشتن سیستم حملونقل متناسب با نیازهـا در
وهله اول و قانونمند بودن حمـلونقـل در مرتبـه دوم، ضـروري
بهنظر میرسد. بدون اینکه بخواهیم وارد بحـث پیـشینه تـاریخی
حملونقل شویم، باید گفت: امروزه حمـلونقـل در سـه عرصـه
زمین، دریا و هوا، به هر وسیله قابل تصور انجـام مـیگیـرد و در
تمام کشورها، کم و بیش، قواعدي براي سازماندهی حمـلونقـل
تنظیم شده است.
در این مسیر، حملونقل کالاهاي خطرناك اگر چه از قواعد تقریباً
مشابهی پیروي میکنـد، امـا ماهیـت خـاص کالاهـاي مـذکور و
خطرات احتمالی آن از لحاظ زیستمحیطی، ایجاد فاجعه انسانی،
از بین بردن تأسیسات ملی و.. بحث جداگانهاي را میطلبد.

ما در صدد پرداختن به این مسایل نیز نخواهیم بود؛ آنچه در ایـن
مقاله بررسی میشود، به طور عام مسئولیت مدنی یـا بـه عبـارت
دیگر «تعهد ایمنی» متصدي حملونقل کالاهاي خطرنـاك اسـت.
این مسئولیت در رابطه طرفین بیشتر جنبه قـراردادي داشـته و در
مواردي با توجه به ماهیت کالاها ممکـن اسـت از حیطـه حقـوق
قرارداد خارج شده و منجر به مسئولیت مدنی در مفهوم خاص آن
شود.

اکثر کنوانسیونهاي بینالمللی و مقررات داخلی کشورها از ارایـه
تعریفی جامع براي «کالاهاي خطرناك» خودداري کردهاند. علـت
این امر شاید بداهت تعریف این نوع کالاها یا سـختی تـشخیص
تمام مصادیق آن باشد. به نظر میرسد، همین دلیل اخیر است کـه
موجب خودداري قانونگذاران از ورود به بحث تعریف این کالاها
شده و ایشان سعی کردهاند که با طبقهبندي کالاهـاي خطرنـاك ـ
به جاي تعریف آنها ـ زمینه تـشخیص دقیـق ایـن نـوع کالاهـا را
فراهم سازند. براي مثال در توافقنامه اروپایی در باره حمـلونقـل
بینالمللی کالاهاي خطرناك
حیث نـوع خطـر (انفجـاري، سـمی، قابـل اشـتعال،
خورنده و..) طبقهبندي شدهاند.

در تعریف کالاهاي خطرناك، چنان که برخی از نویـسندگان نیـز
به حق گفتهانـد بایـد بـه ماهیـت ذاتـی کالاهـا توجـه کـرد.
بنابراین، در خطرناك بودن کالاهایی چون بنزین، نیتروگلیـسیرین،
اَستُن و سیانور نباید تردید کرد؛ با این حال، نمیتـوان خطـري را
که در شرایط کاملاً استثنایی ممکن است ایجاد شـود، بـه عنـوان
مبناي خطرنـاك بـودن آن کـالا محـسوب داشـت. بـراي نمونـه،
سنگهاي معدنی بزرگ همچون سنگ آهـن، در صـورتی کـه بـا
زنجیر و سیم بکـسل باربنـدي نـشود، در سـربالایی و سراشـیبی
میتوانند خطرات عمدهاي را براي خودروها و تأسیسات اطـراف
ایجاد کنند؛ امـا هـیچ کـس چنـین کـالایی را در زمـرة کالاهـاي
خطرناك محسوب نمیدارد.

از سوي دیگر در صنعت حمـلونقـل بایـد «گازهـا» را نیـز کـالا
محسوب داشت، چراکه در واقع، گازهاي سمی چـون کلـراین، آمونیاك
و گازهاي قابل اشتعال مانند استیلن و ال پـی جـی در
زمره مواد خطرناك به شمار میآیند. درجه و نوع خطـر کالاهـاي ذکور آن چنان متفاوت است که جز با آشنایی علمی و فنـی بـه
خاصیت شیمیایی آنها نمیتوان از بروز خطر جلوگیري کرد. براي مثال فسفر سفید، در معرض هواي آزاد، خود به خود میسوزد یا کربید کلسیم
در صورتی که نَم بخورد، خطرزا میشود.
برخی از مواد داراي مخاطرات فرعی نیز هستند که به اندازه خطر
اصلی آنها داراي اهمیت نیست. براي مثال، آمونیاك بدون آب در
زمره گازهاي سمی به شمار میآید و از این جهت میتواند منجر
به مرگ شود. اما این گاز خطر فرعی نیز دارد: این ماده خورنـده
پوست و آهن است. اثر حقوقی شناسایی دو نوع خطر براي یک ماده را نمیتوان انکار کرد؛ از یک طرف، گاز مذکور در طبقهبندي کالاهاي خطرناك هم
در دسته گازهاي سمی و هم در دسته مواد خورنده جاي میگیرد
و از سوي دیگر، در تابلوها و نمایههاي مربوط به اطلاعات علمی
و هشدارهاي مربوط به ایـن نـوع کـالا بایـد هـر دو نـوع خطـر
درج شود.
بعضی از مواد، اگر چه ماهیتاً خطرنـاك نیـستند، امـا در صـورت
تحقق شرایط خاصی میتوان آنها را خطرناك شمرد. بـراي مثـال
اگر گازوئیل همراه با مایعات قابل اشتعال همچـون بنـزین حمـل
شود، خود در زمره مواد قابـل اشـتعال و در نتیجـه خطرنـاك بـه
حساب میآید.
در پایان این فراز و در تعریـف کالاهـاي خطرنـاك بایـد گفـت،
«کالاهاي خطرناك به گازها، مایعات و جامداتی اطلاق مـیشـود
که ذاتاً، یا در صورت همراه بودن با کالاهاي دیگر، براي کالاهاي
دیگر، جان انسانها یا محیطزیست زیانآور باشند». در این تعریف
و در مطالعات بعدي باید جایگاه مواد رادیواکتیو و پرتوهاي اتمی
را برجسته کرد، زیرا برخلاف کالاهاي خطرناك دیگر که زیانبـار
بودن آنها محدود به قلمروي کاملاً محدود و خاص اسـت، مـواد
اتمی در صورت کوچکترین اشتباه میتوانند براي جامعه بـشر و
محیط زیست در سـطح ملـی یـا حتـی منطقـهاي مـضر باشـند و
بنابراین وضعیت خاص این دسته از مواد توجه و دقت کـافی در
حملونقل آنها را میطلبد.

در مورد حمل ونقل کالاهاي خطرنـاك، چـه در داخـل و چـه در
سطح بینالمللی، مقررات دقیقی وجود نـدارد و اکثـر حقوقـدانان تعهد ایمنی متصدي حمل و نقل این دسته از کالاها را با توجـه بـه
قوانین راجع به حملونقل به طور کلی بررسی مـیکننـد. بـا ایـن
حال در سالهاي اخیر مقرراتی در برخی از کشورها و مناطق بـه
تصویب رسیده است.
در حقوق ایران، تحول خاصی در ایـن زمینـه دیـده نمـیشـود و
بررسی موضوع را باید با توجه به قـانون دریـایی مـصوب 1343،
قانون الحاق دولت جمهوري اسلامی ایران به کنوانسیون قـرارداد
حملونقل بینالمللی کالا از طریق جاده و پروتکـل اصـلاحی آن،
مصوب 18/5/1376 و مقررات قانون تجارت درباره حملونقل به
انجام رسانید.
در سطح بینالمللی، مقررات قرارداد بینالمللی یکنواخـت کـردن
بعضی از مقررات مربوط به بارنامـههـا را کـه در سـال 1924 در
9 لاهه تصویب شده، نیز میتوان مقررات عامی در مورد حملونقل
محسوب داشت. این مقررات به مقـررات بروکـسل نیـز شـهرت
دارد، زیرا مذاکرات مقدماتی آن در بروکسل صورت گرفته است.
در سال 1978 نیز کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حملونقل
بـه تـصویب 10 کالا از طریق دریا (معروف بـه قواعـد هـامبورگ)
رسید. علاوه بر این سازمان ملل متحد در سال 1980 کنوانسیونی
در مورد «حملونقل ترکیبی بینالمللی» به تـصویب رسـانید. در
مورد حملونقل ریلی از کنوانسیون بینالمللی حملونقل کالاها از
و مقـررات بـینالمللـی مربـوط بـه حمـلونقـل 12 طریق راهآهـن
13 کالاهاي خطرناك از طریق راهآهن،
بهره گرفت.
حتی در سالهاي اخیر، سازمان ملل متحد کنوانسیونی را در مورد
«مــسئولیت عــاملین پایانـههــاي حمــلونقــل فعــال در عرصـۀ
بینالمللی» به تصویب رسانده است. در مورد حملونقل هوایی،
مهم ترین پیمان جهانی، «کنوانسیون هوانوردي بینالمللی»
است که در سال 1944 در شیکاگو بـه تـصویب رسـیده کـه اگـر چـه
همانند مقررات فوقالذکر به صراحت به تعهـد ایمنـی اشـخاص
دخیل در حملونقل کالاهاي خطرناك نمیپردازد، اما میتـوان در
پارهاي مسایل از آن بهره گرفت.
بیشترین مبنـاي مـا در ایـن پـژوهش، عـلاوه بـر قواعـد معمـول
مسئولیت مدنی، مقررات خاصی است که در برخی از کـشورها و
پارهاي از سازمانهاي منطقـهاي بـه تـصویب رسـیده و بـه طـور
صریح حملونقل کالاهاي خطرنـاك را مـورد خطـاب قـرار داده
است. از جمله توافقنامه اروپایی مصوب 1957 کـه در سال 2003 تکمیل و اصلاح شد و نیز دستورالعملهاي منتـشر شده در کشور استرالیا کـه در آن شـیوه و قواعـد نـسبتاً مـدرن و جالبی براي حملونقل کالاهاي مذکور ارایه شده است.
در مورد حملونقل مواد رادیواکتیو و زبالههاي اتمی، اگر چـه بـه
لحـاظ حجـم سـنگین خـسارات احتمـالی، در کنوانـسیونهـاي
بینالمللی موجود، مسئولیت ناشی از لطمات وارده اغلب موارد بر
دوش دولتهـا قـرار داده شـده؛ بـا ایـن حـال تحـت شـرایطی
مشخص، متصدي حملونقل به جاري بهرهبردار، مسئول حوادثی
قـرار مـیگیـرد کـه در جریـان حمـلونقـل احتمـال رویـداد آن
وجود دارد.

تعهدات متصدي حملونقل در زمان بارگیري و انتقال

در این مورد، تعهدات متصدي به لحاظ ماهیـت خـاص کالاهـاي
خطرناك تابع احکام ویژهاي به شرح زیر است:

  1. دقت در بسته بندی: با توجه به ماهیت کالاهاي خطرناك، متـصدي حمـل نمـیتوانـد بسته بندي انجام شده از سوي فرسـتنده را کـافی بدانـد یـا اصـلاً بسته بندي شدن مناسب کالا را مورد نیاز نداند. بنابراین، آنچـه در
    بنـد 4 مـاده 17 سـی.ام.آر، زیـر عنـوان مـوارد برائـت متـصدي
    حملونقل از مسئولیت آمده را علیالاصـول نمـیتـوان در مـورد
    کالاهاي خطرناك اجرا کرد، زیرا برخلاف جزء (ب) بند مـذکور،
    نمیتوان در مورد کالاهاي مذکور «بـستهبنـدي نکـردن کالاهـاي
    خطرناك یا وجود بستهبندي ناقص» را بـه طـور مطلـق از مـوارد
    معافیت متصدي حملونقل شمرد، یا با لحاظ جزء (ب) کالاها را
    بستهبندي نکرد.
    بنابراین، برخلاف آنچه قسمتی از ماده 386 ق.ت القاء میکند، در
    حملونقل کالاهاي خطرناك، متصدي حمل با اثبات اینکه «تلـف
    یا گم شدن مربوط به جنس خود مالالتجـاره» بـوده از مـسئولیت
    معاف نمیشود؛ زیرا متصدي باید از این امر آگاه باشـد کـه مـثلاً
    اسید هیدروکلریک را نمیتـوان همـراه بـا فلـزات حمـل کـرد و
    بــستهبنــدي نادرســت آن (اســتفاده از مــواد غیرپلاســتیکی در
    بستهبندي) خسارات مـالی و جـانی قابـل تـوجهی را بـه وجـود
    میآورد. چه، این اسید در دسـته مـواد شـیمیایی خورنـده جـاي
    میگیرد و دقت در بستهبندي آن حایز کمال اهمیت است.
    بررسی پروندهها نیز نشان مـیدهـد کـه در هـر مـورد کـه مـواد
    خطرناك به هنگام حمل موجب خسارت شدهاند، دادگاهها نحـوه
    بستهبندي را به دقت بررسی کرده و آن را مبناي تعیین مـسئولیت
    20 قرار دادهاند. براي نمونه، در یک پرونده ایتالیایی، دادگـاه لـزوم توجه به بستهبندي صحیح مواد شیمیایی (چـون کبریـت، سـلولز،
    استن و غیره) را قبل از بـارگیري آنهـا و رعایـت احتیاطـات لازم
    مورد توجه قرار داد و استناد متصدي حمل بـه تـأثیر بـارگیري و
    تخلیه نادرست را در وقوع حادثه پذیرفت. بنابراین، در مواردي که بستهبندي کالا بر عهـده فرسـتنده اسـت، متصدي حملونقل نباید اقدام به حمل کالاهاي خطرناکی کند که بستهبندي آنها نادرست بوده یا در جریان سفرهاي قبلـی معیـوب شده است .نوع، کیفیت و دوام بستهبندي کالاهاي خطرناك باید به گونهاي باشد که با توجه به طول مسیر، سـختی آن، شـیوه حملونقل، ماهیت کالاهاي همراه و.. عرفاً تناسب داشته و منجـر به ایجاد مخاطرات ناگهانی نشود.
    با وجود آنچه گفته شـد، مـیتـوان برخـی از کالاهـاي خطرنـاك
    همچون بنزین یا استیلن را که در زمره مواد شیمیایی قابل اشتعال
    به شمار میآیند، به صورت فلهاي (بدون بستهبندي) حمـلونقـل
    کرد. البته متصدي حملونقل نمیتواند کالاهاي بـسیار خطرنـاك
    همچون مواد قابل انفجار یا سمی را به صورت فلهاي حمل کنـد.
    در صورت پذیرش حمل چنـین کالاهـایی، مـسئولیت همـه نـوع
    خسارت بر عهده او خواهد بود.
  2. دقت در انتخاب وسیله حمل ونقل: وسیله اي که براي حمل ونقل کالاهاي خطرناك استفاده مـیشـود، باید علاوه بر سالم و ایمن بودن، به گونهاي باشد که کالایی که با کالاي بارگیري شده از نظر شیمیایی ناهمگون است، در یک فضا قرار نگیرد. وسیله نقلیه باید استانداردهاي لازم را داشـته باشـد و برهمین اساس اسـت کـه بنـد 3 مـاده 17 کنوانـسیون سـی.ام.آر، «حملکننده (را) به دلیل وضعیت معیوب وسیله نقلیهاي که از آن براي کار حمل استفاده میکند..» معاف از مسئولیت ندانسته است و برعکس  قانون دریایی، متصدي حملونقل را در مورد خسارات ناشی از عیوب مخفی کشتی که با دقت کافی قابل کشف نباشـد، مسئول جبران نمیشمارد. ماده (الف) 4ـ17 کنوانسیون سی. ام. آر، به ظاهر استفاده از وسیله نقلیه رو باز و بدون پوشش را در صورت توافق مجاز مـیدانـد و حال آنکه به نظر میرسد در خصوص کالاهاي خطرناك بایـد در این زمینه احتیاط بیشتري کرد، زیـرا برخـی از ایـن کالاهـا را بـه هیچوجه نمیتوان با وسیله نقلیه روباز و بدون پوشش حمل کرد.
    در مقررات جدید اي. دي. آر، وسیله نقلیه اي که براي حمل مواد
    قابل اشتعال بکار میرود، باید به اندازه کـافی وسـایل لازم بـراي
    اطفاي حریق ودر مورد سایر مواد نیز باید به میزان لازم ماده خنثی کننده را به همراه داشته باشد. به علاوه وسیله نقلیه اید زنگ اخطار اتوماتیک، چراغ قوه مناسب، علایم اخطاردهنـده و جالبتر از همه گوه (تکـه چـوب)
    مناسـب بـراي بازداشـتن وسیله از حرکت (براي هر محور یک عدد)، ماسک تنفسی منطبق با استاندارد مقرر در ماده 5ـ8 اي. دي. آر و امکانات لازم را براي عملیات اضطراري راننده و خدمه وسیله نقلیه مطابق بـا آنچـه در ماده 3ـ4ـ5 سند مذکور مقرر است، دارا باشد.
  3. علامتگذاري کالاها، بسته ها و وسیله نقلیه: علامت گذاري کالاها و بـسته هـاي خطرنـاك و نـصب تابلوهـاي مناسب از مهمترین اقدامات لازم بـراي جلـوگیري از مخـاطرات بعدي اسـت و قـوانین مختلـف سـعی در تحمیـل انجـام آن بـه اشخاص دخیل کردهاند. از ماده 8 کنوانـسیون سـی. ام. آر چنـین برمیآید که تعهد به علامتگذاري، درج شماره و تعداد کالاهـا و بستهها بر عهده فرستنده است. در مورد حملونقل دریایی نیز بـه تصریح بند 5 ماده 54 قانونی دریایی ایران: «فرسـتنده بـار نـسبت
    به صحت علایم، تعداد، مقدار و وزن بـار بـه نحـوي کـه هنگـام
    حمـل اظهـار داشـته اسـت، در مقابـل متـصدي بـاربري مـسئول
    شناخته میشود و موظف اسـت غرامـت متـصدي بـاربري را در
    مقابل هر گونه فقدان، خسارت و هزینههاي ناشی از عدم صحت
    اظهارات مذکور بپردازد».
    اثبات نبودن یا نادرستی علایم بر عهده متصدي حملونقل خواهد
    بود و در صورت ناتوانی از این امر، نمیتواند از امتیاز مـذکور در
    مقررات فوق، استفاده کند. ناگفته پیداسـت کـه وظیفـه علامـتگـذاري و نـصب تابلوهـاي هشداردهنده بر قسمتهاي لازم نقلیـه، و حتـی در صـورتی کـه فرستنده تصور کرده باشد، بر روي بستهها و کالاهاي خطرناك با متصدي حملونقل است. به هنگـام علامـتگـذاري کالاهـا بایـد
    دقت شود تا از علایم معمول و متعارف در حمـلونقـل و نیـز از
    شمارههاي بین المللی براي کالاها استفاده شود. چنان که گفته شد
    خطرات نوعی کالاهاي خطرناك نیز باید قید شود. نکته مهم تـر،
    ذکر طبقهاي است که کـالا بـه آن تعلـق دارد (بـراي مثـال، قابـل
    اشتعال، سمی، قابـل انفجـار و..). ایـن ضـوابط تقریبـاً در عـرف
    بازرگانی معمول است و در تمام کشورها اعمال میشود. بـا ایـن
    وجود برخی از کشورها شرایط دیگري به آن افزودهاند. براي مثال
    در استرالیا نام کارخانه سازنده یا متـصدي حمـلونقـل کالاهـاي
    خطرناك و یا نماینده ایشان باید بر روي بستهها قیـد شـود. بـر روي بـستههـا و مهـمتـر از آن بـر روي وسـیله نقلیـه بایـد. لاکاردهاي شبنما دال بـر «خطرنـاك بـودن محمولـه» و لـزوم رعایت «احتیاط» به مقدار لازم و در جاي مناسـب، نـصب شـود. تابلوهاي مذکور باید با استفاده از علایم و نمایههـاي بـینالمللـی تهیه شوند و حداقل اطلاعات ضـروري را کـه بـراي اجتنـاب از خطر لازم است، ارایه کنند.
    در مورد تعهداتی که پیشتر براي متصدي حمـلونقـل ذکـر شـد،
    حداقل در حقوق اتحادیه اروپا، تفاوت عمدهاي میان حمـلونقـل
    جادهاي و ریلی وجود ندارد و اساساً هدف از تدوین دستورالعمل
    شماره 49 سال 1996 یکنواختسـازي مقـررات درون منطقـهاي
    حاکم بر حملونقل جادهاي و ریلی کالاهاي خطرناك است. سرانجام بـه طـور کلـی در مـورد تعهـدات پـیش از ورود زیـان متصدي حملونقل بایـد گفـت، کـه نظـر بـه ماهیـت خطرنـاك کالاهایی که به این شیوه حمل میشوند، بایـد احتیـاط کامـل بـه هنگام بسته بندي، بارگیري، حمل ونقل و تخلیه این نوع از کالاهـا بکار گرفته شود. از جمله نمیتوان کالاهاي خطرنـاك را بـیش از اندازه یا بدون حفاظ بارگیري کرد. در مورد کالاهاي سـمی بایـد خدمهاي که بـارگیري و تخلیـه را انجـام مـیدهنـد، لبـاسهـا و
    امکانات لازم را براي به حداقل رساندن زیانهاي جسمانی ایشان
    داشته باشند. به علاوه، براي جلوگیري از هر نوع فاجعه، باید بـه
    هنگام پارك کردن وسیله نقلیه حاوي کالاهاي خطرناك، این عمل
    در فضایی ایمن و عاري از مواد تحریک کننـده همـراه بـا نـصب
    علایم و پلاکاردهاي لازم جهت جلوگیري از نزدیک شدن افراد و
    وسایل نقلیه، انجام گیرد. متأسفانه، اکثر کشورها به ایـن جزئیـات
    دقت کافی مبذول نداشتهانـد؛ بـا ایـن حـال، در برخـی دیگـر از
    کــشورها، از جملــه ایرلنــد شــمالی، مقـررات دقیقــی در زمینــه
    حملونقـل جـادهاي کالاهـاي خطرنـاك بـا اسـتفاده از تـانکر و
    22 کانتینر، در سال 1992 به تصویب رسیده است.
  4. حمل  و نقل بین المللی، حمل دریایی، حمل زمینیحمل ریلی، حمل هوایی، ترانزیت،کانتینر، کامیون، واگن، ترخیص، کشتی فله بر، کشتی بالک، حمل تانکر، یخچالی، چارتر کشتی، گواهی نامه بین المللی CMR(سی ام آر)، کاپوتاژ، کارنه تیر، کشنده، کفی، چادری، گمرک، برگه سبز، دفترچه خروج، جذب راننده

شرکت حمل و نقل بین المللی راد ترابر اسپادانا – حمل و نقل بین المللی حمل دریایی حمل زمینی- حمل ریلی حمل هوایی ترانزیت کانتینر کامیون واگن ترخیص کشتی فله بر کشتی بالک حمل تانکر کامیون یخچالی کانتینر یخچالی چارتر کشتی © All Rights Reserved.2021

طراحی و. اجرا m.geramian